Νομικό Πλαίσιο Σχεδίων — Κανονισμός 6/2002

⚖️ Νομικό Πλαίσιο

Νομοθεσία Βιομηχανικών Σχεδίων

Το νομικό πλαίσιο για τα βιομηχανικά σχέδια λειτουργεί σε τρία επίπεδα: ΕΕ (Κανονισμός 6/2002 για τα Κοινοτικά Σχέδια), Διεθνές (Συμφωνία Χάγης για παγκόσμια καταχώριση), και Ελλάδα (εθνική προστασία μέσω ΟΒΙ). Σε αντίθεση με το copyright, τα σχέδια απαιτούν καταχώριση για πλήρη προστασία (εξαίρεση: Unregistered Community Design για 3 χρόνια).

🇪🇺 Κανονισμός (ΕΚ) 6/2002 — Κοινοτικά Σχέδια & Υποδείγματα

Βασικός κανονισμός για τα κοινοτικά σχέδια — ισχύει απευθείας σε όλα τα κράτη-μέλη ΕΕ.

Εγγεγραμμένο Κοινοτικό Σχέδιο μέσω EUIPO. Προστατεύει την εμφάνιση προϊόντος — γραμμές, χρώματα, σχήμα, υφή, υλικά.

  • Προϋποθέσεις: νεωτερισμός (novelty) + ατομικός χαρακτήρας (individual character)
  • Διάρκεια: 5 χρόνια, ανανεώσιμο μέχρι 25 χρόνια (5 ανανεώσεις)
  • Εύρος: ενιαία προστασία σε όλα τα κράτη-μέλη ΕΕ
  • Δικαιώματα: αποκλειστική χρήση, δυνατότητα αδειοδότησης, δικαίωμα απαγόρευσης τρίτων

Αυτόματη 3ετής προστασία χωρίς εγγραφή, από τη στιγμή πρώτης δημοσιοποίησης στην ΕΕ.

  • Εύρος: προστατεύει μόνο από ηθελημένη αντιγραφή (not independent creation)
  • Διάρκεια: 3 χρόνια χωρίς δυνατότητα ανανέωσης
  • Ιδανικό για: fast-fashion, seasonal products, βραχύβια σχέδια
  • Αποδεικτικό βάρος: ο δικαιούχος πρέπει να αποδείξει αντιγραφή

Οι δύο θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την προστασία ενός σχεδίου:

  • Νεωτερισμός (Άρθρο 5): δεν έχει δημοσιοποιηθεί πανομοιότυπο σχέδιο πριν την ημερομηνία αίτησης. Ασήμαντες διαφορές δεν αρκούν.
  • Ατομικός χαρακτήρας (Άρθρο 6): η συνολική εντύπωση στον ενημερωμένο χρήστη (informed user) διαφέρει από κάθε προϋπάρχον σχέδιο.
  • Βαθμός ελευθερίας: λαμβάνεται υπόψη η ελευθερία του σχεδιαστή — σε στενά πλαίσια (π.χ. ρολόγια) δεκτές μικρότερες διαφορές.
  • Περίοδος χάριτος: 12 μήνες grace period — δημοσιοποίηση από τον ίδιο σχεδιαστή εντός 12 μηνών πριν την αίτηση δεν καταστρέφει τον νεωτερισμό.

Δεν προστατεύονται ως σχέδια:

  • Τεχνική λειτουργία: χαρακτηριστικά εμφάνισης που καθορίζονται αποκλειστικά από τεχνική λειτουργία
  • Ανταλλακτικά (spare parts / must-fit): repair clause — εξαρτήματα που πρέπει να έχουν συγκεκριμένη μορφή για συναρμογή
  • Δημόσια τάξη: σχέδια αντίθετα με τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη
  • Σύνδεση (interconnections): χαρακτηριστικά μορφής που εξυπηρετούν αποκλειστικά τη μηχανική σύνδεση μεταξύ εξαρτημάτων

Ο Κανονισμός προβλέπει διαδικασίες ακυρότητας και ένδικα μέσα:

  • Αίτηση ακυρότητας στο EUIPO: για έλλειψη νεωτερισμού, ατομικού χαρακτήρα ή σύγκρουση με προγενέστερο δικαίωμα
  • Τμήματα Προσφυγών (Boards of Appeal): δυνατότητα προσβολής αποφάσεων πρώτου βαθμού
  • Γενικό Δικαστήριο ΕΕ: δεύτερος βαθμός δικαστικού ελέγχου
  • Αντιαγωγή ακυρότητας: δυνατότητα προβολής ακυρότητας στο πλαίσιο αγωγής παραβίασης

Σωρευτική προστασία: ένα σχέδιο μπορεί να προστατεύεται ταυτόχρονα ως σχέδιο, copyright και 3D σήμα (shape mark).

  • Ως registered design: προστασία εμφάνισης μέχρι 25 χρόνια
  • Ως copyright: καλλιτεχνική δημιουργία — ζωή + 70 χρόνια
  • Ως 3D trademark: διακριτικός χαρακτήρας — ανανεώσιμο επ' αόριστον
  • Οδηγία 98/71/ΕΚ: εναρμονίζει τα εθνικά δίκαια σχεδίων και αναγνωρίζει τη σωρευτική προστασία

🇪🇺 Λοιπές Ρυθμίσεις ΕΕ

Οδηγία 98/71/ΕΚ

Design Directive — Εναρμόνιση Εθνικών Νομοθεσιών

Εναρμόνιση εθνικών νομοθεσιών σχεδίων. Κοινές προϋποθέσεις (νεωτερισμός, ατομικός χαρακτήρας), ενιαίοι κανόνες προστασίας. Repair clause ανταλλακτικών.

Κανονισμός (ΕΚ) 2246/2002

Εκτελεστικός Κανονισμός (Implementation)

Εκτελεστικός κανονισμός: αιτήσεις, εξέταση, δημοσίευση, μητρώα. Τέλη κατάθεσης και ανανέωσης. Διαδικασίες ακυρότητας.

Πρόταση Νέου Κανονισμού (2022)

Εκσυγχρονισμός Design Regulation

Ψηφιακά σχέδια, 3D printing, απλοποίηση διαδικασιών, νέοι κανόνες ανταλλακτικών. Σε εξέλιξη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

🌎 Συμφωνία Χάγης — Διεθνής Καταχώριση Σχεδίων (WIPO)

🌍 Πράξη Γενεύης (1999) — 90+ συμβαλλόμενα μέλη (χώρες & οργανισμοί)
📋 Ενιαία αίτηση μέσω WIPO — μέχρι 100 σχέδια ανά αίτηση
⏰ Διάρκεια: 5 χρόνια, ανανεώσιμο κατά το εθνικό δίκαιο (συνήθως μέχρι 15-25 χρόνια)
🔗 Η ΕΕ ως μέλος — αίτηση Hague μπορεί να ορίσει EUIPO ως γραφείο (αντί ξεχωριστής RCD αίτησης)

🇬🇷 Ελληνικό Δίκαιο — ΟΒΙ

Η εθνική προστασία σχεδίων στην Ελλάδα γίνεται μέσω καταχώρισης στον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ). Προϋποθέσεις: νεωτερισμός & ατομικός χαρακτήρας (εναρμονισμένες με ΕΕ). Διάρκεια: 5 χρόνια, ανανεώσιμο μέχρι 25 χρόνια. Τέλη: €130 κατάθεσης + ~€70 ανανέωσης.

Μετά την ένταξη στον Κανονισμό 6/2002, οι περισσότερες επιχειρήσεις προτιμούν απευθείας κοινοτική ή διεθνή κατοχύρωση, καθώς παρέχει ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη με μία αίτηση.

Σημείωση: Η εθνική καταχώριση παραμένει χρήσιμη για μικρές επιχειρήσεις με αποκλειστικά ελληνική αγορά ή ως συμπληρωματικό δικαίωμα.

Συχνές Ερωτήσεις

Το RCD (Registered Community Design) προστατεύεται για 5 χρόνια ανανεώσιμο μέχρι 25, και καλύπτει ανεξάρτητη δημιουργία + αντιγραφή. Το UCD (Unregistered) ισχύει μόνο 3 χρόνια χωρίς ανανέωση, και προστατεύει μόνο από σκόπιμη αντιγραφή.
Δεν είναι ο μέσος καταναλωτής, ούτε ο ειδικός σχεδιαστής. Είναι κάποιος που γνωρίζει τα υπάρχοντα σχέδια στον κλάδο και μπορεί να αναγνωρίσει διαφορές. Η κρίση γίνεται βάσει της «συνολικής εντύπωσης» (overall impression).
Ναι, υπάρχει σωρευτική προστασία. Π.χ. ένα χαρακτηριστικό σχήμα μπαλαντέζας μπορεί να είναι: registered design (εμφάνιση), 3D trademark (διακριτικός χαρακτήρας), copyright (καλλιτεχνική δημιουργία). Κάθε τύπος έχει διαφορετική διάρκεια και εύρος.
Εξαίρεση που επιτρέπει τρίτους κατασκευαστές να παράγουν ανταλλακτικά (spare parts) χωρίς άδεια του δικαιούχου, εφόσον προορίζονται αποκλειστικά για επισκευή (must-match). Στο ελληνικό & ΕΕ δίκαιο, η εξαίρεση αφορά κυρίως ανταλλακτικά αυτοκινήτων.
RCD: μέγιστο 25 χρόνια (5 ανανεώσεις × 5 χρόνια). UCD: 3 χρόνια χωρίς δυνατότητα ανανέωσης. ΟΒΙ: μέγιστο 25 χρόνια. Hague: εξαρτάται από κάθε χώρα ορισμού (15-25 χρόνια). Μετά τη λήξη, το σχέδιο γίνεται public domain.

Θέλετε να προστατεύσετε ένα βιομηχανικό σχέδιο;

Αναλαμβάνουμε κατοχύρωση σε Ελλάδα (ΟΒΙ), Ευρώπη (EUIPO) και διεθνώς (Hague/WIPO).

Ζητήστε Συμβουλή →